السيد موسى الشبيري الزنجاني
4723
كتاب النكاح ( فارسى )
مقابل « مجبورة » ذكر مىكند و اين مؤيد اين است كه نسخهء همان مجبوره با جيم مىباشد ، زيرا طبق معنايى كه صاحب حدائق به نقل از پدر شيخ بهايى براى كلمه « المجبورة » با جيم ذكر مىكند معناى آن اين است كه يك مرتبه زن تصادفاً يك بار يا دو بار به بچه شير مىدهد ولى يك وقت است كه زن چون مىخواهد بچهء خود را بزرگ كند و مربّى او باشد كأنّ يك نحوه اجبار و الزامى از جهت عاطفى دارد كه متكفل شير دادن او به طور مرتّب مىشود همانطورى كه گاهى كنيزى را ( خادم مثل حائض بدون تاء در مؤنث استعمال مىشود ) الزام به شير دادن مىكنند و يا گاهى شخصى را به عنوان دايه ( ظئر ) استيجار كرده و قهراً او ملزم است كه بچه را به مقدار معينى كه قرار شده است شير بدهد . در مورد كلمه « المجبورة » نيز ايشان مىخواهد بفرمايد كه معناى آن عبارت از اين است كه شير دادن بچه تصادفى و از روى اتفاق نباشد . و به نظر مىرسد اين معنا ، معناى مناسبى هم هست و آن ناگوارايى را كه مرحوم مير داماد ادعا مىكند ما احساس نمىكنيم . از طرفى هم پدر شيخ بهايى و هم طريحى در مجمع البحرين ذيل مادهء « جبر » هر دو نفر از مرحوم شهيد ثانى در شرح شرايع كه همان مسالك او است نقل مىكنند كه مرحوم شهيد مىفرمايد « مقنع » صدوق به خط خود مرحوم صدوق پيش من هست و در آن المجبور با جيم و باء ، ضبط شده است « 1 » البته بنده كه به مسالك مراجعه كردم چنين چيزى در متن مسالك وجود ندارد و لكن در بعضى از نسخ استبصار كه من آنها را مقابله مىكردم ديدم نوشته شده است كه شهيد ثانى در حاشيه مسالك اين مطلب را فرموده است . اين حاشيه در مسالك مطبوع نيامده است و همچنين در كتاب « مقنع » مطبوع نيز وجود ندارد ولى ممكن است « مقنع » تحريرهاى متعددى داشته باشد و اين امرى معمول در كتب است كه گاهى يك كتاب تحريرات متعددى دارد و نسخ آن كم و زياد شده است مثلًا كتاب وسائل الشيعة چندين تحرير دارد كه ايشان هر بار به احاديث جديدى دست يافته و
--> ( 1 ) - استاد مد ظله : بنده نيز در مسالك در باب كفارات همين تعبير را از مرحوم شهيد ديدم كه مىفرمايد « مقنع » شيخ صدوق به خط شريفش پيش من وجود دارد